Rating krajów – co to takiego?

Inne

Rating (w dosłownym tłumaczeniu oznaczający ocenę) to klasyfikacja, która za zadanie ma ocenić i skategoryzować poziom zdolności kredytowej oraz wysokość długów i zobowiązań kredytowych. Innymi słowy, to po prostu ocena ryzyka. Ratingu dokonują agencje ratingowe, wyspecjalizowane w tego typu procesach. Na rating ma wpływ wiele różnych czynników. Przyznawany jest spółkom, bankom, a nawet państwom. Ocena ratingowa ma duże znaczenie dla zagranicznych inwestorów zainteresowanych inwestycjami w dany kraj, spółkę czy bank.

Ocena ratingowa

Ratingowi poddawane są obligacje przeznaczone do emisji i inne papiery wartościowe oraz podmioty zaciągające zobowiązania na rynku finansowym. Największymi, i co za tym idzie najbardziej liczącymi się na świecie, agencjami ratingowymi są amerykańskie S&P, Moody’s oraz Fitch. Istnieją również inne agencje zajmujące się oceną ratingową, ale trzy wyżej wymienione zajmują ok. 95% rynku. Swoją ocenę przedstawiają zazwyczaj w formie symbolu literowego uzupełnionego cyfrą lub/i znakiem „+” lub „-”. Moody’s stosuje nieco inne oznaczenie oceny ratingowej, jednak pierwsza litera oceny Moody’s odpowiada ocenom S&P oraz Fitch. Zamiast oceny na poziomie D, Moody’s stosuje rating C i to jedyna istotna różnica. Dokładny wykaz ocen dostępny jest na stronach poszczególnych agencji. Kraje z ratingiem AAA (dla S&P oraz Fitch) oraz Aaa (Moody’s) to kraje najbezpieczniejsze i najwiarygodniejsze finansowo. Państwa z potrójnym A w ocenie ratingowej odznaczają się prestiżem, mają świetną zdolność do terminowej spłaty zadłużenia i są uznawane za najbardziej stabilne. Kolejną oceną jest podwójne A, nadal jest to jednak ocena bardzo dobra i świadczy o bardzo dobrej zdolności kredytowej. Ocena A lub BBB przyznawana jest państwom, które mogą cechować się negatywnymi wpływami skutkującymi złą sytuacją gospodarczą. Wskaźniki niższe, czyli BB, B, CCC, CC oraz C świadczą o tym, że państwa z daną oceną mogą cechować się niespłacaniem długów i wypuszczać niebezpieczne obligacje. Czym ocena niższa, tym państwo jest mniej bezpieczne dla potencjalnych inwestorów. Natomiast najniższą oceną jest D (dla Moody’s jest to C) i oznacza państwo, które zbankrutowało, bądź jest na krawędzi bankructwa. W większości przypadku rating poszczególnych krajów oceniany przez różne agencje jest na podobnym poziomie. Polska oceniana jest na poziomie A- lub BBB+ w zależności od agencji.

Co wpływa na ocenę ratingową państw?

Obniżenie ratingu danego kraju może być spowodowane przez wiele czynników. Mogą to być zbyt duże powiązania z zadłużonymi krajami – np. udzielanie im kredytów. Także duży i rosnący deficyt budżetowy lub dług publiczny kraju może spowodować spadek oceny ratingowej przyznawanej przez agencje. Słabo rozwijająca się gospodarka oraz starzejące się społeczeństwo także negatywnie wpływa na rating. Uregulowania prawne, sytuacja makroekonomiczna państwa oraz sytuacja polityczna (np. zmiana rządu) mają znaczenie dla oceny ratingowej. Na wzrost rating państwa wpływają natomiast wszelkie pozytywne zmiany w sytuacji państwa, przykładowo wzrost popytu na emitowane przez państwo obligacje, duży przyrost naturalny w kraju czy nieudzielanie kredytów państwom zadłużonym. Ocena ratingowa zostanie podwyższona w kraju, w którym zmniejszy się deficyt budżetowy czy dług publiczny. Także pozytywnie oceniane zmiany w prawie czy korzystniejsza dla państwa zmiana polityki monetarnej może poskutkować wyższym ratingiem.

Czemu służy rating krajów?

Rating traktowany jest jako element infrastruktury rynkowej i daje możliwość zarządzania ryzykiem kredytowym. Agencje ratingowe wpływają na sytuację na rynkach. Nawet nieznaczna zmiana oceny ratingu danego kraju może spowodować krach na jego giełdzie lub odpływ kapitału zagranicznego. Agencje nie ponoszą odpowiedzialności za wystawioną ocenę, traktują ją jako opinię, która nie jest w żaden sposób wiążąca. Mimo to niemal każdy inwestor posiłkuje się oceną ratingową jednej z trzech głównych agencji ratingowej przy jakiejkolwiek inwestycji. Bez oceny ratingowej oficjalnej agencji nie ma nawet mowy o sprzedaniu znaczących aktywów na rynku. Państwa z dobrą oceną ratingową mogą liczyć na korzystniejsze warunki pożyczek na rynkach międzynarodowych. Spadek ratingu oznacza więc wzrost kosztów obsługi długu na rynkach międzynarodowych. Oznacza to wyższe podatki oraz spadek inwestycji z zagranicy. Pogorszenie oceny ratingowej odbija się także na spadku waluty krajowej oraz spadkach na giełdzie. Lepszy rating kraju oznacza natomiast większe inwestycje płynące z zagranicy i umocnienie waluty. Rating służy więc przede wszystkim temu, by można było sklasyfikować kraje pod względem wypłacalności. Pełni więc funkcję informacyjną, porządkującą i pomaga upowszechnić informacje o badanych podmiotach. Agencje ratingowe cechują się dużym zaufaniem publicznym. Ogromnym zaskoczeniem był więc fakt, że nie przewidziały one kryzysu finansowego w 2008 roku.

Rating  jest więc oceną wiarygodności kredytowej. O ratingu kraju mówimy, gdy dotyczy on wybranego państwa. Na ocenę ratingową wpływają zmiany polityczne, gospodarcze i prawne. Podwyższenie ratingu spowodowane zmniejszeniem deficytu budżetowego i długu publicznego spowoduje umocnienie się waluty krajowej i napływ inwestycji zagranicznych. Natomiast spadek oceny ratingowej odbije się negatywnie na kosztach obsługi zadłużenia zagranicznego.

 

Aleksandra Lukoszek